Νομοθετικό Πλαίσιο για τα Νερά

Οδηγία Πλαίσιο για τα Νερά 2000/60/ΕΕ

Η Οδηγία-Πλαίσιο 2000/60 αποτελεί μια ολιστική προσπάθεια προστασίας και διαχείρισης των υδατικών πόρων σε επίπεδο λεκάνης απορροής. Συγκεκριμένα, κύριος στόχος της οδηγίας είναι η αποτροπή της περαιτέρω υποβάθμισης των υδάτων και η επίτευξη καλής κατάστασης, ποιοτικής και ποσοτικής, στο σύνολο των υδάτων (επιφανειακά, εσωτερικά, υπόγεια, μεταβατικά, παράκτια). Η εφαρμογή της οδηγίας θα πραγματοποιηθεί με την κατάρτιση των Σχεδίων Διαχείρισης των Λεκανών Απορροής, τα οποία μπορούν να συμπληρώνονται με την κατάρτιση λεπτομερέστερων προγραμμάτων και σχεδίων διαχείρισης ανά υπολεκάνη, τομέα ή τύπο ύδατος. Τα διαχειριστικά σχέδια θα πρέπει να ενημερώνονται και να αναθεωρούνται κάθε έξι χρόνια.

Υφιστάμενη κατάσταση στην Ευρώπη

Μέχρι 14/11/2012 μερικά κράτη μέλη της Ε.Ε έχουν καταρτίσει Σχέδια Διαχείρισης των Λεκανών τους απορροής. Ειδικότερα, 23 Κράτη Μέλη κατέθεσαν τα διαχειριστικά σχέδια εντός προθεσμίας, ενώ 4 (Πορτογαλία, Ισπανία, Ελλάδα, Βέλγιο) είτε δεν είχαν εγκρίνει σχέδια είτε είχαν εγκρίνει και υποβάλει ορισμένα από αυτά. Συνολικά η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δέχτηκε 124 Διαχειριστικές Μελέτες, 75% των οποίων αφορούσαν διασυνοριακές λεκάνες απορροής. Η καθυστέρηση στην έγκριση του πρώτου κύκλου έχει συνέπειες για το δεύτερο κύκλο εφαρμογής τόσο εντός των κρατών μελών όσο και για άλλες χώρες με τις οποίες διαχειρίζονται κοινές λεκάνες απορροής.

Υφιστάμενη Κατάσταση στην Ελλάδα – Κατάρτιση Διαχειριστικών Σχεδίων

Η ελληνική επικράτεια έχει χωριστεί σε 14 υδατικά διαμερίσματα. Τα Σχέδια Διαχείρισης των Λεκανών απορροής έχουν κατατεθεί για τα ακόλουθα υδατικά διαμερίσματα (12): Δυτικής Πελοποννήσου (GR01), Βόρειας Πελοποννήσου (GR02), Ανατολικής Πελοποννήσου (GR03), Δυτικής Στερεάς Ελλάδας (GR04), Ηπείρου (GR05), Αττικής (GR06), Ανατολικής Στερεάς Ελλάδας (GR07), Θεσσαλίας (GR08), Δυτικής Μακεδονίας (GR09), Κεντρικής Μακεδονίας (GR10), Ανατολικής Μακεδονίας (GR11) και Θράκης (GR12),. Από τα 12 συνολικά διαχειριστικά σχέδια, 7 (GR01, GR02, GR03, GR06 GR07) από αυτά έχουν εγκριθεί από την Εθνική Επιτροπή Υδάτων, ενώ τα υπόλοιπα αναμένεται να εγκριθούν σύντομα. Τέλος όσον αφορά τα διαχειριστικά σχέδια των υδατικών διαμερισμάτων Κρήτης (GR13) και νησιών του Αιγαίου (GR14), είναι σε στάδιο διαβούλευσης.

Οδηγία 2007/60/ΕΕ

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε την Οδηγία για τις Πλημμύρες 2007/60/ΕΕ στις 18/01/2006 και στις 6/11/2007 δημοσιεύτηκε στην Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Κύριος σκοπός της Οδηγίας αυτής είναι η αξιολόγηση και διαχείριση των κινδύνων πλημμύρας με στόχο τη μείωση των συνεπειών στην ανθρώπινη υγεία, το περιβάλλον, την πολιτιστική κληρονομιά και την οικονομική δραστηριότητα κάθε κράτους μέλους. Η Οδηγία για τις πλημμύρες αφορά τόσο σε εσωτερικά όσο και σε παράκτια ύδατα σε όλη την επικράτεια της ΕΕ (Πηγή: A new EU Floods Directive). Η Οδηγία υλοποιείται στα ακόλουθα 3 στάδια, τα οποία θα πρέπει να επαναλαμβάνονται κάθε 6 χρόνια ώστε να εξασφαλιστεί η συνεκτίμηση των μακροπρόθεσμων εξελίξεων: Η Οδηγία για τις Πλημμύρες θα πρέπει να εφαρμόζεται σε συντονισμό με την Οδηγία-Πλαίσιο για τα Νερά, ιδίως μέσω της κατάρτισης των σχεδίων διαχείρισης πλημμυρικών κινδύνων, των σχεδίων διαχείρισης των λεκανών απορροής και της ενεργού συμμετοχής του κοινού κατά την προετοιμασία τους.

Υφιστάμενη κατάσταση στην Ευρώπη

Για την οδηγία 2007/60, τα κράτη μέλη έχουν τη δυνατότητα να χρησιμοποιήσουν τα Σχέδια διαχείρισης των Λεκανών που ορίστηκαν από την Οδηγία-Πλαίσιο 2000/60 ή να δημιουργήσουν άλλες μονάδες διαχείρισης για συγκεκριμένες λεκάνες απορροής ποταμών ή τμήματα παράκτιων περιοχών, όπως ορίζεται στο Άρθρο 3 της οδηγίας. Όλα τα κράτη μέλη υιοθέτησαν τις διαχειριστικές μελέτες που χρησιμοποιήθηκαν στην 2000/60, με εξαίρεση την Ιρλανδία και την Ιταλία οι οποίες δημιούργησαν κάποιες μικρότερες μονάδες διαχείρισης.

Υφιστάμενη κατάσταση στην Ελλάδα

Στις 16/02/2012 άρχισε η προκαταρκτική εκτίμηση των κινδύνων για τις λεκάνες απορροής, ώστε να προσδιοριστούν οι περιοχές με σοβαρή πιθανότητα πλημμύρας. Στις 22/11/2012 ολοκληρώθηκε ο Προσδιορισμός των Ζωνών Δυνητικά Υψηλού Κινδύνου Πλημμύρας στα 14 υδατικά διαμερίσματα της Ελλάδας και υποβλήθηκε στην Ε.Ε επικαιροποίηση της έκθεσης της Προκαταρκτικής Αξιολόγησης Κινδύνων Πλημμύρας. Αυτή, περιλαμβάνει επικαιροποιημένα δεδομένα για ιστορικές πλημμύρες που καταγράφηκαν στα 14 υδατικά διαμερίσματα και είχαν αρνητικές επιπτώσεις καθώς και τις Ζώνες Δυνητικά Υψηλού Κινδύνου. Όλα τα παραπάνω αφορούν στο πρώτο στάδιο της Οδηγίας 2007/60. Για την εφαρμογή των επόμενων σταδίων, έχουν ενταχθεί στο ΕΠΕΡΑΑ και δρομολογείται από την Ειδική Γραμματεία Υδάτων η ανάθεση 5 μελετών που θα καλύπτουν το σύνολο της χώρας και θα έχουν ως τελικό προϊόν τους Χάρτες Κινδύνου Πλημμύρας, τους Χάρτες Επικινδυνότητας Πλημμύρας και τα Σχέδια Διαχείρισης του Κινδύνου.

Νομοθετικό Πλαίσιο για τη Διαχείριση των δασικών Πυρκαγιών στην Ελλάδα

Υφιστάμενη Δασική Πολιτική

Ο κύριος φορέας για την προστασία και διαχείριση των κρατικών δασών της Ελλάδας καθώς και για την εποπτεία και τον έλεγχο των ιδιωτικών δασών, είναι η Δασική Υπηρεσία. Η υπηρεσία αυτή λειτουργεί υπό το όνομα Γενική Γραμματεία Δασών και Φυσικού Περιβάλλοντος, η οποία ανήκει στο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων. Οι Νόμοι 86/1969 και 1650/1986 αποτελούν το βασικό νομικό πλαίσιο της Ελλάδας για την προστασία και διαχείριση των δασών και άλλων δασικών εκτάσεων. Επίσης, αξίζει να σημειωθεί, πως η πρώτη αναφορά για προστασία των δασών έγινε στα Άρθρα 24 και 117 του Συντάγματος 1975.

Άλλες συμμετέχουσες αρχές

Υφιστάμενα Νομοθετικά Όργανα

Νομοθετικό Πλαίσιο Δασικής Υπηρεσίας

Νόμος 86/1969: κωδικοποίησε σχεδόν όλους τους νόμους που είχαν εκδοθεί από το 1928. Τροποποιήθηκε και συμπληρώθηκε από το Νόμο 4173/1929. Ο Νόμος αυτός αποτελεί το Δασικό Κώδικα της χώρας και ρυθμίζει θέματα που αφορούν την προστασία, διαχείριση της ακίνητης περιουσίας σε δασικές εκτάσεις κλπ. Αυτός ο κώδικας αποτελεί μέχρι σήμερα το βασικό κορμό της δασικής νομοθεσίας αν και πολλές διατάξεις του τροποποιήθηκαν και υποκαταστάθηκαν από άλλους νόμους, όπως 886/1971, 996/1971, 248/1976 και 998/1979. Νόμος 998/1979 ‘Περί προστασίας των δασών και των δασικών εν γένει εκτάσεων της χώρας’: προσδιορίζει τα μέτρα προστασίας για τη διατήρηση, την ανάπτυξη και τη βελτίωση των δασών και άλλων δασικών εκτάσεων της χώρας. Νόμος 1650/1986: ‘ Περί προστασίας του περιβάλλοντος’ περιλαμβάνει ένα ειδικό κεφάλαιο ‘Περί προστασίας της φύσης και του τοπίου’, το οποίο προτείνει νέες κατηγορίες προστατευόμενων περιοχών και εισάγει αλλαγές στη διοίκηση και διαχείριση των προστατευόμενων περιοχών. Οι ανωτέρω αναφερόμενοι Νόμοι για προστασία και διαχείριση των δασών συμπληρώθηκαν από Προεδρικά διατάγματα και Υπουργικές αποφάσεις. Προεδρικό Διάταγμα 19-11-1928 ‘Περί διαχείρισης των δασών, κανονισμών υλοτομίας, φορολόγησης και ενοικίασης δασικών εκτάσεων, διάθεση προϊόντων, συλλογής και καλλιέργειας ρητίνης κτλ.’: ορίζεται νομοθετικά η αειφόρος διαχείριση των δασών. Με το διάταγμα αυτό, ενσωματώθηκε στο Δασικό Κώδικα η αρχή της αειφόρου εκμετάλλευσης των δασών. Ωστόσο, η διαχείριση των ελληνικών δασών βάσει αυτής της αρχής ξεκίνησε μετά την έκδοση του Εγκύκλιος Αρ. 120094/499/1937 από το Υπουργείο Γεωργίας. Άρθρο 24: απαγορεύει τις αλλαγές στις χρήσεις γης των δασών, εκτός κι αν αυτό επιβάλλεται από το δημόσιο συμφέρον. Είναι υποχρεωτικό να γίνεται αναδάσωση κρατικών και ιδιωτικών δασών που καταστράφηκαν από πυρκαγιές και απαγορεύεται η διάθεσή τους για άλλο σκοπό (παρ.3, άρθρο 117 του Συντάγματος). Νόμος 998/17979: ορίζει κατά περίπτωση τους όρους υπό τους οποίους τα δάση ή τμήματα αυτών μπορούν να αλλάξουν τη χρήση τους ή να εξυπηρετούν άλλες χρήσεις για λόγους που επιβάλλονται από το δημόσιο συμφέρον (ενδεικτικά άρθρα 46,47 και 51-57).

Νομικό Πλαίσιο για την αντιμετώπιση Πυρκαγιών

Το κράτος για την ενίσχυση του ρόλου των αρμόδιων υπηρεσιών έναντι των κινδύνων που προέρχονται από δασικές πυρκαγιές προχώρησε στη σύσταση των ακόλουθων νόμων: Νόμος 2612/1998: αναθέτει την ευθύνη και τον επιχειρησιακό σχεδιασμό της καταστολής των πυρκαγιών σε δάση και δασικές εκτάσεις στο Ελληνικό Πυροσβεστικό Σώμα. Νόμος 3511/2006: αναθέτει την ευθύνη στο Ελληνικό Πυροσβεστικό Σώμα για προστασία από δασικές πυρκαγιές και φυσικές καταστροφές. Διυπουργική Απόφαση 12030/1999: καθορίζει τη διαλειτουργικότητα, τους ρόλους και τις ευθύνες όλων των εμπλεκόμενων κρατικών αρχών (τοπικές, δημοτικές, αρχές υγειονομικής περίθαλψης), σε συνεργασία με την Ελληνική Αστυνομία, το Πυροσβεστικό Σώμα και την Ελληνική Δασική Υπηρεσία.

Νομικό Πλαίσιο για την πολιτική επιστράτευση

Η πρώτη ερμηνεία του όρου «Πολιτικός Σχεδιασμός Εκτάκτου Ανάγκης» δίνεται στο διάταγμα αριθ.17 που εκδόθηκε το 1974. Ορίζει το σχεδιασμό της οργάνωσης, της ετοιμότητας και της κινητοποίησης της κοινωνικών δυνάμεων σε καιρό πολέμου ή σε περιόδους ειρήνης για τη διαχείριση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης. Το Υπουργείο Άμυνας ορίστηκε ως αρμόδιο όργανο για το συντονισμό όλων των δραστηριοτήτων σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Η μετέπειτα πορεία για την ίδρυση του Ελληνικού Συστήματος Πολιτικής Προστασίας και ειδικότερα η μετάβαση από την έννοια της πολιτικής άμυνας σε αυτή της πολιτικής προστασίας, επηρεάστηκε από το διεθνή και ευρωπαϊκό τρόπο αντιμετώπισης των επιπτώσεων των φυσικών και άλλων καταστροφών. Από το 1995, κατόπιν σειράς νομοθετικών ρυθμίσεων διαμορφώθηκε το σημερινό πλαίσιο του ελληνικού συστήματος πολιτικής προστασίας. Σήμερα το κύριο νομοθετικό πλαίσιο της πολιτικής προστασίας στην Ελλάδα αποτελείται από τα ακόλουθα: Σύμφωνα με το Νόμο 3013/2002, η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας είναι υπεύθυνη για την κινητοποίηση και το συντονισμό των εμπλεκόμενων δημόσιων υπηρεσιών, όπως του Πυροσβεστικού Σώματος, της Ελληνικής Αστυνομίας, των Ένοπλων Δυνάμεων, των εθελοντών, των περιφερειακών και τοπικών αρχών, κ.α. Ο εσωτερικός κανονισμός 1521/2013 ορίζει τους ρόλους και τις ευθύνες όλων αυτών των αρχών, προκειμένου να διασφαλιστούν μέτρα ετοιμότητας για την πρόληψη των δασικών πυρκαγιών.